(PLO)- Chiều 13-5, Văn phòng Chủ tịch nước họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước về các luật đã được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ Nhất, trong đó có Luật Hộ tịch.
Luật Hộ tịch năm 2026 gồm 4 chương, 30 điều và có hiệu lực thi hành từ ngày 1-3-2027.
Thông tin tại họp báo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh cho biết luật mới đã thực hiện phân quyền triệt để, gắn với nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở. Theo đó, thẩm quyền đăng ký tất cả sự kiện, thông tin hộ tịch trong nước được giao cho UBND cấp xã.
“Người dân được quyền yêu cầu đăng ký hộ tịch tại bất kỳ UBND cấp xã nào, không phụ thuộc nơi cư trú hay địa giới hành chính”, bà Oanh nhấn mạnh.
Một điểm đáng chú ý khác là cơ sở dữ liệu hộ tịch được xác định là cơ sở dữ liệu quốc gia. Dữ liệu này được xây dựng tập trung, thống nhất và kết nối, chia sẻ với các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành khác.
Luật cũng quy định đẩy mạnh số hóa dữ liệu hộ tịch, xác lập giá trị pháp lý của dữ liệu hộ tử điện tử và bảo đảm nguyên tắc “người dân chỉ cung cấp thông tin một lần”.
Theo lãnh đạo Bộ Tư pháp, các cơ quan nhà nước có trách nhiệm khai thác, chia sẻ dữ liệu đã có để giải quyết thủ tục hành chính, thay vì yêu cầu người dân cung cấp nhiều loại giấy tờ.
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh. Ảnh: Trọng Phú
Đáng chú ý, luật chuyển từ phương thức “quản lý thụ động” sang “phục vụ chủ động”. Việc đăng ký khai sinh, khai tử được thực hiện chủ động trên cơ sở kết nối dữ liệu giữa cơ sở khám chữa bệnh với hệ thống hộ tịch điện tử.
Bên cạnh đó, luật tiếp tục hoàn thiện các quy định nhằm bảo đảm tốt hơn quyền nhân thân, tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong thực tiễn. Nhiều quy định mới được bổ sung như đăng ký hộ tịch đối với người gốc Việt Nam chưa xác định quốc tịch; ghi sổ việc khai sinh đã giải quyết ở nước ngoài cho trẻ có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam.
Luật cũng bổ sung quy định về giám sát việc giám hộ và hoàn thiện quy định liên quan đến thay đổi thông tin hộ tịch.
Để bảo đảm triển khai thống nhất, không làm gián đoạn thủ tục cho người dân, bà Đặng Hoàng Oanh cho biết luật đã quy định các nội dung chuyển tiếp phù hợp. Cụ thể, các giấy tờ hộ tịch được cấp hợp lệ trước ngày luật có hiệu lực vẫn tiếp tục có giá trị sử dụng. Những hồ sơ đã tiếp nhận nhưng chưa giải quyết xong sẽ tiếp tục được xử lý theo quy định hiện hành.
Luật giao Chính phủ, địa phương chuẩn bị đầy đủ điều kiện về thể chế, hạ tầng công nghệ và nguồn nhân lực để triển khai đồng bộ trên toàn quốc. Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp, với nhiều đổi mới, Luật Hộ tịch năm 2026 sẽ tạo thuận lợi hơn cho người dân và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
TRỌNG PHÚ
